Η κορύφωση του αισθητικού και καλλιτεχνικού λόγου στην Ελλάδα του 19ου αιώνα: Περικλής Γιαννόπουλος και Νικόλαος Γύζης
Journal
Νέος Ερμής ο Λόγιος
Date Issued
November 2025
Author(s)
Abstract
Τα γραπτά του Περικλή Γιαννόπουλου και οι συμβολιστικοί-Jugendstil ζωγραφικοί πίνακες του Νικολάου Γύζη, στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, αποτελούν δύο παράλληλες εκφάνσεις της κορύφωσης του ελληνικού αισθητικού και καλλιτεχνικού λόγου, όπως αυτός είχε διαμορφωθεί από τα τέλη του 18ου αιώνα και στο εξής. Τα δύο βασικά επίδικα του σχετικού διαλόγου ήταν η θέση του Βυζαντίου –ιδίως της βυζαντινής τέχνης– στο πλαίσιο της ευρύτερης (νεο)ελληνικής αφήγησης, και η σύλληψη μιας νέας, «αληθινά ελληνικής» τέχνης, μαζί με τη συναφή έννοια της «ελληνικότητας στην τέχνη». Ο Γιαννόπουλος συνέβαλε, περισσότερο από οποιονδήποτε προγενέστερό του, στη θετική επανεκτίμηση των βυζαντινών καλλιτεχνικών κατακτήσεων και κατέθεσε την πιο συστηματική και διεξοδική μέχρι τότε διατύπωση της έννοιας της αιώνιας ελληνικής αισθητικής. Το αισθητικά οριοθετημένο τοπίο του βρήκε την εικαστική του έκφραση στα ύστερα έργα του Γύζη, ενώ και οι δύο προανήγγειλαν αντίστοιχες πολιτισμικές συζητήσεις και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις που έμελλαν να διεξαχθούν κατά τον εικοστό αιώνα.