Διερεύνηση της παραλλακτικότητας των ποσοτικών και ποιοτικών χαρακτηριστικών της παραγόμενης χορτονομής ετήσιων νομευτικών ειδών και μιγμάτων
Date Issued
2026
Author(s)
Μουζακίτης Κωνσταντίνος
Advisor
Abstract
Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η συγκριτική μελέτη των ποσοτικών και
ποιοτικών χαρακτηριστικών της παραγωγής χορτονομής ετήσιων νομευτικών ειδών και
μιγμάτων τους, προκειμένου να αξιολογηθούν ως προς την παραγωγικότητα και τη θρεπτική
τους αξία.
Για τους σκοπούς της μελέτης εφαρμόσθηκε ένα πλήρως τυχαιοποιημένο σχέδιο 14
επεμβάσεων με τρία επίπεδα και δύο επαναλήψεις, για τη σύγκριση νομευτικών ειδών και
μιγμάτων ετήσιων αγρωστωδών και ψυχανθών με χειμερινή σπορά. Σε τρείς περιοχές της
Κύπρου, την περιοχή της Αθαλάσσας (Λευκωσίας), του Κιβισίλι (Λάρνακα) και την περιοχή
της Αχέλειας (Πάφου) καλλιεργήθηκαν 14 επεμβάσεις που περιείχαν τις μονοκαλλιέργειες
αγρωστωδών του Μαλακού Σιταριού (Triticum aestivum), του Τριτικάλε (x Triticale), και του
Λόλιου (Lolium multiflorum), τις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών του Βίκου (Vicia sativa), της
Λουβάνας(Lathyrus ochrus), της Μηδικής (Medicago polymorpha), του Τριφύλλιού (Trifolium
michelianum) και τα παρακάτω μείγματα: του Μαλακού Σιταριού +Λόλιο (Triticum aestivum
+ Lolium multiflorum), Μαλακού Σιταριού + Τριτικάλε (Triticum aestivum + x Triticale),
μείγμα Superfive που περιείχε Τριτικάλε+ Κριθάρι+ Βρώμη+ Βίκο+ Μπιζέλι (x Triticale+
Hordeum vulgare+ Avena sativa + Vicia sativa+ Pisum sativum), μείγμα Fieno που περιείχε
Τριτικάλε+ Κριθάρι+ Βρώμη + Βίκο+ Μπιζέλι+ Λόλιο (x Triticale+ Hordeum vulgare + Avena
sativa+ Vicia sativa + Pisum sativum+ Lolium multiflorum), Μαλακού Σιταριού+
Λουβάνας(Triticum aestivum + Lathyrus ochrus)και Μαλακού Σιταριού+ Βίκος (Triticum
aestivum + Vicia sativa) σε ξηρικές συνθήκες βασιζόμενη στις τοπικές βροχοπτώσεις. Η
διάρκεια του πειράματος κράτησε από τον Νοέμβριο του 2024 που πραγματοποιήθηκαν οι
σπορές έως τον Μάρτιο του 2025 που έγινε η συγκομιδή της χορτονομής. Πραγματοποιήθηκαν
περιοδικές κοπές της βλάστησης των πειραματικών τεμαχίων, όπου προσδιορίσθηκε η
εγκατάσταση και η ανάπτυξη των φυτών και μιγμάτων (ποσότητα ξηράς ουσίας της φυτικής
ύλης ανά κοπή) καθώς και η αδρή χημική σύσταση του παραγόμενου χόρτου (προσδιορισμός
πρωτεΐνης και τέφρας)
Τα αποτελέσματα δίνουν την εικόνα της υπεροχής σε παραγόμενη χορτομάζα των
μονοκαλλιεργειών αγρωστωδών έναντι των μονοκαλλιεργειών ψυχανθών, με τα μείγματα
αγρωστωδών - ψυχανθών να δίνουν ενδιάμεση απόδοση. Η περιοχή της Αχέλιας έδωσε
μεγαλύτερη παραγωγή χορτομάζας σε όλες τις επεμβάσεις σε σύγκριση με τις περιοχές
Αθαλάσσα και Κιβισίλι και αυτό συσχετίζεται με τις βροχοπτώσεις σε αυτήν την περιοχή για
8
το έτος πειραματισμού. Συγκεκριμένα η παραγωγή χορτομάζας στην περιοχή Αχέλιας για τις
μονοκαλλιέργειες αγρωστωδών και τα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών ήταν 10-20 t ΞΟ/ha
ξηρής ουσίας, ενώ για τις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών ήταν 1,7-3 t ΞΟ/ha. Τα αποτελέσματα
για την Αθαλάσσα και το Κιβισίλι μας δίνουν παρόμοια τάση με απόδοση 2-6 t ΞΟ/ha στις
μονοκαλλιέργειες αγρωστωδών και στα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών, ενώ ήταν λιγότερη
από 1t ΞΟ/ha η παραγωγή χορτομάζας από τις μονοκαλλιέργειές ψυχανθών. Η περιεκτικότητα
της χαρτομάζας σε πρωτεΐνη ήταν υψηλότερη στις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών (15-17%
πρωτεΐνης στην ξηρά ουσία σε μηδική, τριφύλλι και βίκο) σε σχέση με τις μονοκαλλιέργειες
αγρωστωδών ή τα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών (6-10% πρωτεΐνης στην ξηρά ουσία). Η
βοτανική σύνθεση έδειξε μικρή παρουσία ζιζανίων στις μονοκαλλιέργειες αγρωστωδών και
στα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών (>90% παρουσία καλλιεργούμενου είδους) σε αντίθεση
με τις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών που η παρουσία του καλλιεργούμενου είδους στις
περισσότερες περιπτώσεις ήταν μεταξύ 10-20% στο σύνολο της χορτομάζας. Στην περιοχή της
Αχέλιας είχαμε εγκατάσταση και παραγωγή χορτομάζας όλων των επεμβάσεων, ενώ στην
Αθαλάσσα δεν εγκαταστάθηκε/επιβίωσε η μηδική(Medicago polymorpha) και το τριφύλλι
(Trifolium michelianum), και στο Κιβισίλι δεν εγκαταστάθηκε η λουβάνα (Lathyrs ochrus) και
το τριφύλλι (Τrifolium michelianum). Στα συμπεράσματα του παραπάνω πειραματισμού ήταν
η σημαντική διαφορά στην παραγόμενη ξηρά ουσία υπέρ των αγρωστωδών και των μιγμάτων
αγρωστωδών-ψυχανθών έναντι των μονοκαλλιεργειών ψυχανθών, για τα συγκεκριμένα είδη
και το έτος πειραματισμού, ενώ διαπιστώθηκε η αναμενόμενη υπεροχή των ψυχανθών σε
επίπεδα πρωτεΐνης στην χορτομάζα που παράχθηκε
ποιοτικών χαρακτηριστικών της παραγωγής χορτονομής ετήσιων νομευτικών ειδών και
μιγμάτων τους, προκειμένου να αξιολογηθούν ως προς την παραγωγικότητα και τη θρεπτική
τους αξία.
Για τους σκοπούς της μελέτης εφαρμόσθηκε ένα πλήρως τυχαιοποιημένο σχέδιο 14
επεμβάσεων με τρία επίπεδα και δύο επαναλήψεις, για τη σύγκριση νομευτικών ειδών και
μιγμάτων ετήσιων αγρωστωδών και ψυχανθών με χειμερινή σπορά. Σε τρείς περιοχές της
Κύπρου, την περιοχή της Αθαλάσσας (Λευκωσίας), του Κιβισίλι (Λάρνακα) και την περιοχή
της Αχέλειας (Πάφου) καλλιεργήθηκαν 14 επεμβάσεις που περιείχαν τις μονοκαλλιέργειες
αγρωστωδών του Μαλακού Σιταριού (Triticum aestivum), του Τριτικάλε (x Triticale), και του
Λόλιου (Lolium multiflorum), τις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών του Βίκου (Vicia sativa), της
Λουβάνας(Lathyrus ochrus), της Μηδικής (Medicago polymorpha), του Τριφύλλιού (Trifolium
michelianum) και τα παρακάτω μείγματα: του Μαλακού Σιταριού +Λόλιο (Triticum aestivum
+ Lolium multiflorum), Μαλακού Σιταριού + Τριτικάλε (Triticum aestivum + x Triticale),
μείγμα Superfive που περιείχε Τριτικάλε+ Κριθάρι+ Βρώμη+ Βίκο+ Μπιζέλι (x Triticale+
Hordeum vulgare+ Avena sativa + Vicia sativa+ Pisum sativum), μείγμα Fieno που περιείχε
Τριτικάλε+ Κριθάρι+ Βρώμη + Βίκο+ Μπιζέλι+ Λόλιο (x Triticale+ Hordeum vulgare + Avena
sativa+ Vicia sativa + Pisum sativum+ Lolium multiflorum), Μαλακού Σιταριού+
Λουβάνας(Triticum aestivum + Lathyrus ochrus)και Μαλακού Σιταριού+ Βίκος (Triticum
aestivum + Vicia sativa) σε ξηρικές συνθήκες βασιζόμενη στις τοπικές βροχοπτώσεις. Η
διάρκεια του πειράματος κράτησε από τον Νοέμβριο του 2024 που πραγματοποιήθηκαν οι
σπορές έως τον Μάρτιο του 2025 που έγινε η συγκομιδή της χορτονομής. Πραγματοποιήθηκαν
περιοδικές κοπές της βλάστησης των πειραματικών τεμαχίων, όπου προσδιορίσθηκε η
εγκατάσταση και η ανάπτυξη των φυτών και μιγμάτων (ποσότητα ξηράς ουσίας της φυτικής
ύλης ανά κοπή) καθώς και η αδρή χημική σύσταση του παραγόμενου χόρτου (προσδιορισμός
πρωτεΐνης και τέφρας)
Τα αποτελέσματα δίνουν την εικόνα της υπεροχής σε παραγόμενη χορτομάζα των
μονοκαλλιεργειών αγρωστωδών έναντι των μονοκαλλιεργειών ψυχανθών, με τα μείγματα
αγρωστωδών - ψυχανθών να δίνουν ενδιάμεση απόδοση. Η περιοχή της Αχέλιας έδωσε
μεγαλύτερη παραγωγή χορτομάζας σε όλες τις επεμβάσεις σε σύγκριση με τις περιοχές
Αθαλάσσα και Κιβισίλι και αυτό συσχετίζεται με τις βροχοπτώσεις σε αυτήν την περιοχή για
8
το έτος πειραματισμού. Συγκεκριμένα η παραγωγή χορτομάζας στην περιοχή Αχέλιας για τις
μονοκαλλιέργειες αγρωστωδών και τα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών ήταν 10-20 t ΞΟ/ha
ξηρής ουσίας, ενώ για τις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών ήταν 1,7-3 t ΞΟ/ha. Τα αποτελέσματα
για την Αθαλάσσα και το Κιβισίλι μας δίνουν παρόμοια τάση με απόδοση 2-6 t ΞΟ/ha στις
μονοκαλλιέργειες αγρωστωδών και στα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών, ενώ ήταν λιγότερη
από 1t ΞΟ/ha η παραγωγή χορτομάζας από τις μονοκαλλιέργειές ψυχανθών. Η περιεκτικότητα
της χαρτομάζας σε πρωτεΐνη ήταν υψηλότερη στις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών (15-17%
πρωτεΐνης στην ξηρά ουσία σε μηδική, τριφύλλι και βίκο) σε σχέση με τις μονοκαλλιέργειες
αγρωστωδών ή τα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών (6-10% πρωτεΐνης στην ξηρά ουσία). Η
βοτανική σύνθεση έδειξε μικρή παρουσία ζιζανίων στις μονοκαλλιέργειες αγρωστωδών και
στα μίγματα αγρωστωδών-ψυχανθών (>90% παρουσία καλλιεργούμενου είδους) σε αντίθεση
με τις μονοκαλλιέργειες ψυχανθών που η παρουσία του καλλιεργούμενου είδους στις
περισσότερες περιπτώσεις ήταν μεταξύ 10-20% στο σύνολο της χορτομάζας. Στην περιοχή της
Αχέλιας είχαμε εγκατάσταση και παραγωγή χορτομάζας όλων των επεμβάσεων, ενώ στην
Αθαλάσσα δεν εγκαταστάθηκε/επιβίωσε η μηδική(Medicago polymorpha) και το τριφύλλι
(Trifolium michelianum), και στο Κιβισίλι δεν εγκαταστάθηκε η λουβάνα (Lathyrs ochrus) και
το τριφύλλι (Τrifolium michelianum). Στα συμπεράσματα του παραπάνω πειραματισμού ήταν
η σημαντική διαφορά στην παραγόμενη ξηρά ουσία υπέρ των αγρωστωδών και των μιγμάτων
αγρωστωδών-ψυχανθών έναντι των μονοκαλλιεργειών ψυχανθών, για τα συγκεκριμένα είδη
και το έτος πειραματισμού, ενώ διαπιστώθηκε η αναμενόμενη υπεροχή των ψυχανθών σε
επίπεδα πρωτεΐνης στην χορτομάζα που παράχθηκε
Affiliation
File(s)![Thumbnail Image]()
Name
ΜΟΥΖΑΚΙΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ.msa.2026.abstract.pdf
Size
240.49 KB
Format
Adobe PDF
Checksum (MD5)
a06998303a9ac2022d9b2efc554f6667