Η επίδραση της ηλιακής ακτινοβολίας και του μαγνητικού πεδίου της Γης στη συγκέντρωση των ισοτόπων 18 O και 10 Be - Διονυσίου, Έλενα (Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Περιβάλλοντος, Σχολή Γεωτεχνικών Επιστημών και Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2017)
Αναμφίβολα, η κλιματική αλλαγή και οι επιδράσεις της αποτελούν ένα από τα πιο φλέγοντα ζητήματα του 21ου αιώνα, το οποίο χρίζει άμεσης αντιμετώπισης. Ως εκ τούτου, η πλήρης γνώση των παρελθοντικών κλιματικών συνθηκών που επικρατούσαν στη Γη, κρίνεται ως απαραίτητη για την καλύτερη και πιο εμπεριστατωμένη κατανόηση της φυσικής μεταβλητότητας του κλίματος καθώς και στην αξιολόγηση, ερμηνεία και πρόβλεψη τόσο των τωρινών όσο και των μελλοντικών κλιματικών συνθηκών. Μεταξύ των πλέον χρησιμοποιούμενων φυσικών δεξαμενών για την ανασύνθεση των διαχρονικών κλιματολογικών συνθηκών που επικρατούσαν στη Γη, συγκαταλέγονται οι πυρήνες πάγου, οι δακτύλιοι δέντρων, τα ιζήματα θαλασσών και λιμνών, οι αποθέσεις τύρφης και τα κοράλλια. Οι φυσικοί αυτοί δείκτες αποκαλύπτουν ποικίλες πληροφορίες, μερικές φορές συμπληρωματικές, οι οποίες όμως συχνά περιορίζονται από την χωρική τους κατανομή ή την βραχύχρονη χρονική τους ανάλυση. Πιο συγκεκριμένα, οι πυρήνες πάγων αποτελούν σημαντικό ταμιευτήρα των ατμοσφαιρικών αερολυμάτων και οι συγκεντρώσεις του κοσμογονικού ισοτόπου 10Be αποτελούν κατάλληλο δείκτη όσον αφορά την σκιαγράφηση της ηλιακής δραστηριότητας, με κάτι αντίστοιχο να ισχύει για το ισότοπο 18Ο κυρίως στους δακτυλίους των δέντρων. Όπως είναι γνωστό, η θερμοκρασία της Γης παρουσιάζει έντονες αλλά και πιο ήπιες διακυμάνσεις οι οποίες φαίνεται να συμβαίνουν από την χρονική περίοδο της δημιουργίας του πλανήτη. Οι κύριες αιτίες της αυξομείωσης της θερμοκρασίας πιστεύεται πως είναι η ηλιακή μεταβλητότητα καθώς επίσης οι αλλαγές στην περιεκτικότητα των αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα. Παραπέρα, αξίζει να σημειωθεί πως οι παρατηρούμενες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις εξαρτώνται με την σειρά τους από την εκάστοτε ηλιακή δραστηριότητα, η οποία μάλιστα επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες όπως η ροή γαλαξιακών κοσμικών ακτινών προς τη Γη, ο καταμετρούμενος αριθμός ηλιακών κηλίδων, η ένταση της ηλιακής ακτινοβολίας καθώς και η γεωμαγνητική δραστηριότητα, με τον κάθε ένα να έχει τα δικά του πλεονεκτήματα και περιορισμούς. Αναντίρρητα, οι πιο πάνω παράγοντες επηρεάζουν έντονα την παραγωγή, και κατ’ επέκταση την απόθεση και καταμέτρηση, σημαντικών κοσμογονικών σωματιδίων στην ατμόσφαιρα της Γης. Τα κοσμογονικά αυτά νουκλίδια που αποτελούν μέρος της ατμόσφαιρας της Γης, είναι ίσως οι κρισιμότεροι δείκτες σκιαγράφησης της ηλιακής δραστηριότητας του παρελθόντος, στα εκάστοτε υπό μελέτη δείγματα. Επιπλέον, το γήινο μαγνητικό πεδίο, το οποίο εκτρέπει εισερχόμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα της Γης, ανάλογα με το ηλεκτρικό τους φορτίο, την ενέργεια και την γωνία πρόσπτωσης τους, είναι ικανό να μεταβάλει τις τελικές συγκεντρώσεις ποικίλων νουκλιδίων που καταφέρνουν τελικά να φθάσουν στην ατμόσφαιρα της Γης, όπως το 10Be και το 18Ο. Συμπερασματικά, η μελέτη των συγκεντρώσεων διάφορων κοσμογονικών νουκλιδίων μέσα από την εξέταση ποικίλων δειγμάτων από την επιφάνεια της Γης, μπορεί να αποβεί καθοριστική σχετικά με την σκιαγράφηση των παρελθοντικών κλιματικών συνθηκών που επικρατούσαν στη Γη. Επιπρόσθετα η μελέτη των διαχρονικών αλλαγών του κλίματος της Γης μπορεί αναντίρρητα να συμβάλει στην ερμηνεία και κατανόηση του φαινομένου της κλιματικής αλλαγής που ταλανίζει την ανθρωπότητα σήμερα.
Keywords: Ηλιακή ακτινοβολία; Κλιματικές συνθήκες; Γη