Η επίδραση εκπαιδευτικής παρέμβασης υποβοηθούμενης από υπολογιστή στην ποιότητα ζωής και στην αυτοφροντίδα ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια - Καλογήρου, Φωτεινή (Σχολή Επιστημών Υγείας, Τμήμα Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2014)
Εισαγωγή Η καρδιακή ανεπάρκεια (ΚΑ) αποτελεί ένα πολυδιάστατο σύνδρομο με αρνητικές επιπτώσεις σε ατομικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Τα αποτελέσματα προγραμμάτων διαχείρισης της ΚΑ που εμπεριέχουν εκπαιδευτικές παρεμβάσεις για την προαγωγή της αυτοφροντίδας έχουν επιδείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα στη μείωση των επανεισαγωγών και των θανάτων των ασθενών. Ωστόσο τα αποτελέσματα τέτοιων προγραμμάτων ως προς τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών με ΚΑ είναι αντικρουόμενα. Σκοπός Ο κύριος σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η διερεύνηση της επίδρασης εκπαιδευτικού προγράμματος προαγωγής της αυτοφροντίδας, που γίνεται ενδονοσοκομειακά με χρήση υπολογιστή, στη σχετιζόμενη με την υγεία ποιότητας ζωής και στην συμπεριφορά αυτοφροντίδας ασθενών με ΚΑ. Μέθοδος Πρόκειται για πολυκεντρική τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη κλινική μελέτη δυο σκελών που πραγματοποιήθηκε στα δημόσια νοσοκομεία της Λευκωσίας, Λεμεσού και Λάρνακας. Τυχαιοποιήθηκαν στο σύνολο 100 νοσηλευόμενοι ασθενείς με ΚΑ (NYHA I – IV) που πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής και ήταν προγραμματισμένοι για εξιτήριο. Τα άτομα που τυχαιοποιήθηκαν στην ομάδα παρέμβασης έλαβαν εξατομικευμένη εκπαιδευτική παρέμβαση προαγωγής της αυτοφροντίδας από νοσηλευτή, με την υποβοήθηση υπολογιστή. Η ομάδα ελέγχου δεν έλαβε οποιαδήποτε παρέμβαση πέραν από τη συνήθη φροντίδα. Οι μεταβλητές υπό μελέτη ήταν η βελτίωση της σχετιζόμενης με την υγεία ποιότητας ζωής (Minessota Living with Heart Failure Questionnaire) και η βελτίωση της συμπεριφοράς αυτοφροντίδας στους 3 μήνες μετά το εξιτήριο (European Heart Failure Self-care Scale – 9 item). Κατά την ανάλυση των δεδομένων, για κάθε μια από τις μελετώμενες παραμέτρους, υπολογίστηκαν οι μέσες τιμές στους 0 και 3 μήνες, η βελτίωση που προέκυψε σε αυτό το διάστημα για κάθε ομάδα, η διαφορά ανάμεσα στις δυο ομάδες και τα αντίστοιχα 95% διαστήματα εμπιστοσύνης. Ακολούθησαν συγκρίσεις μεταξύ των ομάδων χρησιμοποιώντας στατιστικούς ελέγχους υποθέσεων. Επιπλέον, έγινε προσαρμοσμένη ανάλυση για τον έλεγχο της επίδρασης viii ορισμένων χαρακτηριστικών, χρησιμοποιώντας πολυμεταβλητά μοντέλα γραμμικής παλινδρόμησης. Το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας τέθηκε στο 0.05. Για την ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το λογισμικό IBM SPSS statistics 20. Αποτελέσματα Στην τελική ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 38 άτομα από την ομάδα παρέμβασης και 39 άτομα από την ομάδα ελέγχου. Η μέση ηλικία του δείγματος ήταν 71 (9.93 SD) έτη. H πλειονότητα ήταν άντρες (56%) και το μεγαλύτερο ποσοστό ανήκε στις ομάδες ΝΥΗΑ ΙΙ και ΙΙΙ (66%). Η μέση βαθμολογία της αρχικής ποιότητας ζωής βρέθηκε για την ομάδα παρέμβασης 49.94 (SD 21.14) και για την ομάδα ελέγχου 47.82 (SD 22.71). Η βελτίωση που προέκυψε στους 3 μήνες ήταν αντίστοιχα 15.65 (SD 18.81) και 8.61 (SD 19.90). Η διαφορά αυτή σε επίπεδο μονομεταβλητής ανάλυσης, δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική [t-test, t = -1.59, p = 0.115, διαφορά 7.04 - 95% CI (-1.75, 15.84)]. Μετά από προσαρμοσμένη ανάλυση, ελέγχοντας για την επίδραση της τάξης ΝΥΗΑ και της φαρμακευτικής αγωγής πρώτης γραμμής, η παρέμβαση βρέθηκε να επηρεάζει σημαντικά τη βελτίωση της ποιότητας ζωής που προκύπτει στους 3 μήνες (γενικευμένο μοντέλο γραμμικής παλινδρόμησης B = 9.715, p = 0.011). Παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική επίδραση της παρέμβασης και στη σωματική διάσταση της ποιότητας ζωής, μετά από διόρθωση για τους ίδιους παράγοντες. Η μη προσαρμοσμένη ανάλυση για την παράμετρο της βελτίωσης της συμπεριφοράς αυτοφροντίδας στους τρεις μήνες έδειξε μη στατιστικά σημαντική διαφορά ανάμεσα στις δυο ομάδες [3.27 (SD 4.87) ομάδα ελέγχου vs. 3.73 (SD 6.31) ομάδα παρέμβασης, [διαφορά 0.466 - 95% CI (-2.13, 3.06), t-test, t = -3.57, p = 0.722]. Παρ’ ολα αυτά, τα άτομα της ομάδας παρέμβασης βρέθηκε να ευνοούνται σημαντικά σε ότι αφορά στην αυτοφροντίδα στους 3 μήνες, μετά από προσαρμογή για παράγοντες που την επηρεάζουν. Συμπέρασμα Τα αποτελέσματα της παρούσας διατριβής παρέχουν ενδείξεις ότι ενδονοσοκομειακές παρεμβάσεις προαγωγής της αυτοφροντίδας με υποβοήθηση υπολογιστή μπορούν να επηρεάσουν θετικά την ποιότητα ζωής και τις συμπεριφορές αυτοφροντίδας ασθενών με ΚΑ.
Keywords: Καρδιακή ανεπάρκεια; Αυτοφροντίδα; Ποιότητα ζωής