Αθέατες όψεις : αναπαραστάσεις γυναικών σε καθρέφτη στην ιμπρεσιονιστική ζωγραφική - Χριστοφή, Ηλέκτρα (δ, 2021)
Στη διατριβή εξετάζονται αναπαραστάσεις γυναικών με καθρέφτες στη ζωγραφική των Γάλλων Ιμπρεσιονιστών του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα στο Παρίσι, που ο Walter Benjamin έχει αποκαλέσει «πόλη των κατόπτρων». Η διατριβή εστιάζει στη θεματική genre ιμπρεσιονιστικών έργων που αναπαριστούν γυναίκες με καθρέφτες, τονίζοντας ότι ο καθρέφτης αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της μοντέρνας αστικής εμπειρίας και αστικής κουλτούρας. Με αναφορά στις μεταβολές των κοινωνικο-οικονομικών δομών και στην επίδρασή τους στη διαμόρφωση της αστικής νοοτροπίας, η διατριβή αναλύει αναπαραστάσεις γυναικών με καθρέφτες τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική σφαίρα, εξερευνώντας τις πολλαπλές σημασίες και συνδηλώσεις τους στο πλαίσιο του μετασχηματισμού της γυναικείας ταυτότητας στο αστικό περιβάλλον του Παρισιού. Λαμβάνοντας υπόψη την αναβίωση της ζωγραφικής genre στη γαλλική τέχνη του 19ου αιώνα, εξετάζονται ιμπρεσιονιστικοί πίνακες που αναπαριστούν γυναίκες με καθρέφτες, με διάκριση σε θεματικές υποκατηγορίες. Με έμφαση στο έργο του Edgar Degas, αναλύονται οι καλλιτεχνικές αποδόσεις του θέματος σε συνδυασμό με τις στάσεις απέναντι σε ζητήματα φύλου, καθώς και τη γυναικεία εικαστική δημιουργία. Εξετάζονται συνθετικά, τεχνοτροπικά και υλικά χαρακτηριστικά επιλεγμένων έργων, που το εικαστικό τους ενδιαφέρον βασίζεται στο θέμα του καθρέφτη. Λαμβάνοντας υπόψη τις αλληλεπιδράσεις εντός του κύκλου των Ιμπρεσιονιστών, δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην επιρροή της φωτογραφίας, των ιαπωνικών χαρακτικών «Ukiyo-e» και των εξελίξεων στην εικονογραφία της διαφήμισης. Υποστηρίζεται ότι ο μοντέρνος καθρέφτης έθεσε υπό αμφισβήτηση παραδοσιακές ιδέες περί καλλιτεχνικής οπτικής και μετέβαλε ριζικά τις έννοιες του ζωγραφικού χώρου και του «εαυτού». Ο καθρέφτης αντιμετωπίζεται ως τέχνασμα απόδοσης εικόνων μιας έμμεσης όρασης, επιτρέπoντας να ενταχθούν στον ζωγραφικό χώρο αθέατες όψεις της μοντέρνας υποκειμενικής πραγματικότητας. Με αυτήν την έννοια, το θέμα του καθρέφτη επιτρέπει πολλαπλές ερμηνείες, όσον αφορά τόσο τον ζωγραφικό χώρο όσο και την υπαρξιακή σφαίρα. Η διατριβή στοχεύει κυρίως στο να εξετάσει τον καθρέφτη ως κεντρικής σημασίας εργαλείο στη διαμόρφωση μοντέρνων αντιλήψεων του «εαυτού» σε ένα σύνθετο κοινωνικό περιβάλλον. Προκειμένου να υποστηριχθεί η άποψη ότι ο καθρέφτης είναι ένα αντικείμενο με ιδιαίτερη πολιτισμική σημασία, παρουσιάζεται επίσης μια σύντομη ιστορία του καθρέφτη σε διάφορους πολιτισμούς από την αρχαιότητα. Τονίζεται ότι πάντα η χρήση του καθρέφτη, ή κάθε κατοπτρικής επιφάνειας, έπαιξε κύριο ρόλο στη διαμόρφωση της ταυτότητας και της αυτοσυνείδησης.
Keywords: Γάλλοι Ιμπρεσιονιστές--19ος αιώνας; genre ιμπρεσιονιστικών