Το φαινόμενο της φαντασιακής αντίστασης στη μυθοπλασία : φιλοσοφικές προσεγγίσεις και σύγχρονες συζητήσεις - Λουκαΐδη, Άννα (My University, 2025)
Η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή διερευνά το φιλοσοφικό φαινόμενο της «φαντασιακής αντίστασης», δηλαδή την αδυναμία ή την απροθυμία των ανθρώπων να εμπλακούν συναισθηματικά και ηθικά με μυθοπλαστικά σενάρια που αποκλίνουν έντονα από τις θεμελιώδεις αξίες τους. Η εργασία εστιάζει στην ανάλυση των κύριων φιλοσοφικών προσεγγίσεων που εξηγούν το φαινόμενο, ξεκινώντας από τον David Hume, ο οποίος πρώτος εντόπισε τη σχέση μεταξύ ηθικής αποστροφής και αισθητικής απόλαυσης. Ο Kendall Walton διατύπωσε το ζήτημα ως ένα παράδοξο φαινόμενο που έχει προκαλέσει ποικίλες ερμηνείες και αντιπαραθέσεις. Η Tamar Szabo Gendler αναπτύσσει τη θεωρία της μη-βούλησης, υποστηρίζοντας ότι η αντίσταση πηγάζει από την απροθυμία να υιοθετήσουμε αξιολογικά πεποιθήσεις αντίθετες με τις ηθικές μας αρχές. Αντίστοιχα, οι θεωρίες αδυναμίας, όπως αυτή του Kendal Walton και του Brian Weatherson, αποδίδουν την αντίσταση στη γνωσιακή αδυναμία να δεχτούμε ηθικά αντίθετες καταστάσεις ως πραγματικές στη μυθοπλασία. Επιπλέον, εξετάζονται οι εξαλειπτικές θεωρίες που υποστηρίζουν ότι το πρόβλημα είναι ψευδοπρόβλημα, όπως υποστηρίζει ο Cain Todd. Τέλος, αναλύονται οι σύγχρονες ψυχολογικές και συναισθηματικές θεωρήσεις από τους Elizabeth Camp και Thomas Szanto οι οποίοι τονίζουν την ενσυναισθητική και ψυχολογική διάσταση της φαντασιακής εμπλοκής. Η εργασία καταλήγει στη σημασία των ψυχολογικών και συναισθηματικών προσεγγίσεων ως προεκτάσεων των φιλοσοφικών θέσεων, υπογραμμίζοντας ότι η φαντασιακή αντίσταση δεν αφορά απλώς την αδυναμία αλλά κυρίως την απροθυμία των ατόμων να εμπλακούν ηθικά αποκλίνουσες στάσεις ή πράξεις στη μυθοπλασία.
Keywords: Συναίσθημα; Μυθοπλασία; Φαντασιακή Αντίσταση; Ηθική; Αισθητική; Emotion; Fiction; Imaginative Resistance; Morality; Aesthetic