Αξιοποίηση υπολειμμάτων καλλιέργειας μανιταριών ως υπόστρωμα για τη βλάστηση και την ανάπτυξη του ραπανιού (Raphanus sativus L.) - Χρίστου, Στέφανος (My University, 2025)
Η περιβαλλοντική επιβάρυνση από την εξόρυξη τύρφης έχει αναδείξει την ανάγκη για βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, ώστε να μειωθεί η χρήση της στην παραγωγή φυτοκομικών προϊόντων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της αξιοποίησης αποβλήτων, όπως τα υπολείμματα καλλιέργειας μανιταριών (SMS), ως μερική αντικατάσταση της τύρφης. Η παρούσα μελέτη πραγματοποιήθηκε για την αξιολόγηση των SMS από καλλιέργεια Agaricus bisporus (AB) και Ganoderma lucidum (GL). Η αποτελεσματικότητα αυτών των υλικών, είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό, αξιολογήθηκε σε ποσοστά ανάμειξης με τύρφη 0-20-40-60% (v/v). Σπόροι ραπανιού (Raphanus sativus L.) σπάρθηκαν στα προετοιμασμένα μίγματα υποστρωμάτων. Πριν τη σπορά, πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση των φυσικοχημικών χαρακτηριστικών των υποστρωμάτων. Η αύξηση του ποσοστού AB οδήγησε σε αύξηση της ηλεκτρικής αγωγιμότητας (EC) του υποστρώματος. Η αύξηση του ποσοστού SMS οδήγησε σε σημαντική ενίσχυση της αεροικανότητας. Ο ρυθμός και ο χρόνος βλάστησης μειώθηκαν με την προσθήκη GL, ιδίως σε αυξημένες συγκεντρώσεις, ενώ ο συνδυασμός AB+GL μείωσε αυτήν την αρνητική επίδραση. Το νοπό βάρος φύλλων και ραπανιού μειώθηκε με την προσθήκη SMS σε σύγκριση με τον μάρτυρα, με πιο έντονες μειώσεις σε υψηλότερα ποσοστά. Ωστόσο, σημειώθηκε μικρή αύξηση σε σχέση με τις υπόλοιπες εφαρμογές SMS στο AB+GL 20%. Η προσθήκη AB αύξησε την περιεκτικότητα των φύλλων και του ραπανιού σε κάλιο σε σύγκριση με τον μάρτυρα και το GL, ενώ η περιεκτικότητα σε φώσφορο αυξήθηκε με 60% AB και ≥40% GL. Η υψηλότερη συγκέντρωση φαινολικών και αντιοξειδωτικής ικανότητας στα φύλλα παρατηρήθηκε στις μεταχειρίσεις με GL και AB+GL στο 20%, ενώ στο ραπάνι με AB στο 60% και GL στο 20%. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν τη βιωσιμότητα των SMS ως υποκατάστατα της τύρφης για την παραγωγή σποροφύτων και την καλλιέργεια ραπανιού. Ωστόσο, τα ποσοστά εφαρμογής θα πρέπει να προσαρμόζονται ανάλογα με το είδος που καλλιεργείται και τα φυσικοχημικά χαρακτηριστικά των χρησιμοποιούμενων υλικών. Η προσθήκη GL μπορεί να τροποποιηθεί μέσω της ποσότητας εφαρμογής, καθώς και μέσω του συνδυασμού του με άλλα υλικά.
Keywords: υδροπονική καλλιέργεια; ραπάνι; Υπόστρωμα καλλιέργειας; υποκατάστατα τύρφης; παραγωγή σποροφύτων; βλάστηση; soilless cultivation; radish; Growing media; peat substitutes; seedling production; germination