Αξιολόγηση της πολιτισμικής επάρκειας των κοινοτικών νοσηλευτών/τριών της Κύπρου - Βασιλείου, Μάριος (Τμήμα Νοσηλευτικής, Σχολή Επιστημών Υγείας, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2013)
Εισαγωγή: Η πολιτισμικά επαρκής νοσηλευτική φροντίδα στοχεύει στην παροχή αποτελεσματικότερης και ποιοτικότερης φροντίδας υγείας. Είναι σημαντικό οι νοσηλευτές/τριες να αποκτήσουν τις σχετικές γνώσεις και δεξιότητες στην προσφορά ολιστικής φροντίδας υγείας, σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε ατόμου. Στην Κύπρο, δεν έχουν εντοπιστεί ερευνητικά δεδομένα για τα επίπεδα πολιτισμικής επάρκειας των κοινοτικών νοσηλευτών/τριών. Η διερεύνηση των επιπέδων πολιτισμικής επάρκειας των κοινοτικών νοσηλευτών/τριών της Κύπρου, έχει ουσιαστική σημασία τόσο σε κοινωνικό, όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Η δημιουργία ερευνητικών δεδομένων θα ενισχύσει το σύστημα υγείας της Κύπρου στη διαμόρφωση σωστής πολιτικής φροντίδας σε πολίτες με διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ερευνητικής εργασίας, είναι η διερεύνηση των επιπέδων πολιτισμικής επάρκειας των κοινοτικών νοσηλευτών της Κύπρου. Υλικό και Μέθοδος: Η μέθοδος που ακολουθήθηκε στην έρευνα ήταν ποσοτική με σχεδιασμό οιονεί-πειραματικό, όπου έγινε δοκιμή ελέγχου με δύο ομάδες με προ-μέτρηση και μετα-μέτρηση, για τη διερεύνηση των επιπέδων πολιτισμικής επάρκειας. Η δειγματοληψία έγινε σε δύο φάσεις: Στην Α’ φάση ήταν απογραφική με τη συμμετοχή ολόκληρου του πληθυσμού των κοινοτικών νοσηλευτών/τριών στην ελεύθερη Κύπρο (Ν=182, RR= 93,4%). Στη Β’ φάση έγινε παρέμβαση με την εθελοντική συμμετοχή των κοινοτικών νοσηλευτών/τριών, όπου από το κάθε τμήμα αντιπροσωπευόταν ανάλογα με το ποσοστό συμμετοχής του στην Ά φάση της έρευνας. Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το ειδικό ερωτηματολόγιο Cultural Competence Assessment Tool (CCATool) και έγινε ανάλυση με τη χρήση ειδικού λογισμικού ανάλυσης δεδομένων ως επίσης και με το στατιστικό πακέτο SPSS 16. Αποτελέσματα: Το μεγαλύτερο ποσοστό στις υπηρεσίες της κοινοτικής νοσηλευτικής αποτελείται από γυναίκες (89,2%) και το 94,9% του δείγματος ήταν Ελληνοκύπριοι. Όλοι οι κοινοτικοί νοσηλευτές δήλωσαν ότι έρχονται σε επαφή με άτομα άλλης εθνικότητας και παρέχουν υπηρεσίες φροντίδας υγείας. Από τους 158 κοινοτικούς νοσηλευτές/τριες που συμμετείχαν στην Β΄φάση της έρευνας 1 ήταν πολιτισμικά ανεπαρκής, 96 ήταν πολιτισμικά ενημερωμένοι, και 61 ήταν πολιτισμικά ασφαλείς. Κανένας συμμετέχων δεν φάνηκε να ήταν πολιτισμικά επαρκής. Επίσης ποσοστό 97,8% του δείγματος που συμμετείχε στην παρέμβαση, δήλωσε ότι βοηθήθηκε από τη συμμετοχή του στο εργαστήριο. Συμπεράσματα: Η αξιολόγηση της πολιτισμικής επάρκειας δείχνει σε ποιο επίπεδο βρίσκονται οι κοινοτικοί/ές νοσηλευτές/τριες της Κύπρου. Με βάση τα αποτελέσματα φάνηκε ότι οι κοινοτικοί νοσηλευτές έχουν ανάγκη να εκπαιδευτούν κατάλληλα ώστε να γίνουν πολιτισμικά επαρκείς. Αυτό πρέπει να προβληματίσει τους επαγγελματίες υγείας και όλους του φορείς και υπηρεσίες που σχετίζονται με την παροχή υπηρεσιών υγείας. Μέσα από την έρευνα καταδεικνύεται η ανάγκη για διερεύνηση των επιπέδων πολιτισμικής επάρκειας νοσηλευτών άλλων τμημάτων πριν την χάραξη πολιτικής φροντίδας υγείας. Η παρούσα έρευνα μπορεί να θεωρηθεί καινοτόμος για την Κύπρο, γιατί για πρώτη φορά καταγράφηκαν και μελετήθηκαν τα επίπεδα πολιτισμικής επάρκειας των κοινοτικών νοσηλευτών/τριών στην Κύπρο. Η προσαρμογή και εκπαίδευση των κοινοτικών νοσηλευτών/τριών στη σύγχρονη πολυπολιτισμική κοινωνία, όπου η κουλτούρα και ο πολιτισμός στην καθημερινότητα επηρεάζουν την εξέλιξη του ατόμου, για την παροχή όσο πιο αποτελεσματικής και ποιοτικής φροντίδας υγείας στο σύνολο του πληθυσμού, αναμένεται να επιτευχθεί μέσα από αυτή την προσπάθεια και να ευαισθητοποιήσει κατάλληλα όσους αφορά η προσφορά και παροχή υπηρεσιών φροντίδας υγείας.
Keywords: Πολιτισμική επάρκεια κοινοτικών νοσηλευτών; Αξιολόγηση πολιτισμικής επάρκειας; Εργαλεία πολιτισμικής επάρκειας; Πολιτισμική επάρκεια νοσηλευτών; Cultural competence; Cultural competence assessment tool; Community nurse; Community health nursing; Transcultural nursing; Transcultural competence; Transcultural education; Health promotion