Επιδράσεις τοπίου στη βιοποικιλότητα μοναχικών μέλισσων στη Χερσόνησο Ακρωτηρίου - Ξυδάς, Μάριος (Τμήμα Γεωπονικών Επιστημών, Βιοτεχνολογίας και Επιστήμης Τροφίμων, Σχολή Γεωτεχνικών Επιστημών και Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2018)
Μια από τις βασικές υπηρεσίες που προσφέρει ένα οικοσύστημα είναι η επικονίαση των φυτών. Η υπηρεσία αυτή προσφέρεται από διάφορα είδη ζώων, με κυριότερα τα έντομα και ιδιαίτερα τις μέλισσες. Στην φύση εκτός από το γνωστό κοινωνικό είδος μέλισσας, Apis mellifera, υπάρχουν και πολλά άλλα είδη μελισσών. Τα είδη αυτά συχνά αναφέρονται με το όρο μοναχικές μέλισσες, ζουν μοναχική ζωή, δεν παράγουν μέλι και είναι εξαιρετικοί επικονιαστές διαφόρων φυτών. Πρώτη καταγραφή των μοναχικών μελισσών της Κύπρου έγινε από τον Εντομολόγο Γεώργιο Μαυρομουστάκη (1916-1957) o οποίος μελέτησε τα είδη μελισσών που υπάρχουν στην Κύπρο και δημιούργησε μία συλλογή τεραστίας σημασίας η οποία βρίσκεται στο Τμήμα Γεωργίας στη Λευκωσία. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η μελέτη των επιδράσεων τοπίου στη βιοποικιλότητα μελισσών σε δύο περιοχές στη χερσόνησο Ακρωτηρίου: Τσιερκέζ–τσιφλίκ και Δάσος Ακρωτηρίου. Οι δύο περιοχές αντιπροσωπεύουν διαφορετικά μοντέλα ανάπτυξης: Στο Τσιερκέζ-τσιφλικ υπήρξε έντονη οικιστική και γεωργική ανάπτυξη κατά τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ στην περιοχή του Δάσους Ακρωτηρίου οι αλλαγές σε σχέση με την περίοδο συλλογών από τον Γ. Μαυρομουστάκη ήταν ελάχιστες. Στις δύο περιοχές έγιναν συνολικά 22 δειγματοληψίες, 16 με την μέθοδο της απόχης και 6 με παγίδες (pan traps) κατά την χρονική περίοδο Απριλίου – Σεπτεμβρίου 2016. Συλλέχθηκαν συνολικά 20 διαφορετικά γένη μελισσών: Amegilla, Andrena, Anthidium, Bombus,Ceratina, Ceylalictus, Collettes, Eucera, Halictus, Hylaeus, Icteranthidium, Lasioglossum, Megachile, Nomada, Osmia, Specodes, Thyreus, Xylocopa,, Heriades, Nomiapis. Τα περισσότερα δείγματα μαζεύτηκαν την περίοδο –Απριλίου-Μαΐου. Στην περιοχή Τσιερκέζ-τσιφλίκ εντοπίστηκαν μόλις 8 από τα 27 γένη που αναφέρθηκαν από τον Γ. Μαυρομουστάκη στο παρελθόν, ενώ στην περιοχή του Δάσους Ακρωτηρίου 19 από τα 23 γένη μελισσών. Η μείωση της βιοποικιλότητας μελισσών στην περιοχή Τσιερκέζ-τσιφλίκ οφείλεται πιθανότατα στην αλλαγή χρήση της γης, λόγω της μετάβασης σε εντατικά γεωργικά συστήματα με συχνή χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών. Επίσης, στην περιοχή Τσιερκέζ-τσιφλίκ υπήρξε έντονη οικιστική ανάπτυξη. Η χρήση λωρίδων άγριας βλάστησης εντός των καλλιεργούμενων περιοχών και η μείωση της συχνότητας ψεκασμών είναι βασικά μέτρα για την διατήρηση των αγρίων μελισσών.
Keywords: Οικοσύστημα; Μέλισσα; Apis mellifera; Βιοποικιλότητα μελισσών; Τσιερκέζ–τσιφλίκ; Δάσος Ακρωτηρίου