Χρήση, αποδοτικότητα και ικανοποίηση του ιατρικού προσωπικού σχετικά με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας στο πλαίσιο του ΓεΣΥ στην Κύπρο - Ρόμπολας, Περικλής (My University, 2025)
Εισαγωγή: Η ραγδαία ανάπτυξη των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) έχει οδηγήσει στη ριζική αναμόρφωση των υπηρεσιών υγείας μέσω της Ηλεκτρονικής Υγείας, η οποία αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα στα συστήματα υγείας διεθνώς. Ο Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας (ΗΦΥ) αποτελεί βασικό τεχνολογικό εργαλείο αυτής της μεταρρύθμισης, στοχεύοντας στη βελτίωση της ποιότητας, της αποδοτικότητας και της ασφάλειας της φροντίδας. Στην Κύπρο, η εισαγωγή του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓεΣΥ) από το 2019 συνοδεύτηκε από την καθολική εφαρμογή του ΗΦΥ. Παρά τη θεσμική του υλοποίηση, η χρήση του ΗΦΥ, η αποδοτικότητα και η ικανοποίηση των ιατρών ως τελικών χρηστών δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς. Η κατανόηση αυτών των παραμέτρων είναι κρίσιμη για τη βελτίωση της λειτουργίας και της αποδοχής του συστήματος. Σκοπός: Η μελέτη αποσκοπεί στη διερεύνηση της χρήσης, της αποδοτικότητας και της ικανοποίησης του ιατρικού προσωπικού σε σχέση με τον ΗΦΥ στο πλαίσιο του ΓεΣΥ στην Κύπρο και στην αναζήτηση ύπαρξης συσχετίσεων με δημογραφικούς κι εργασιακούς παράγοντες. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε συγχρονική περιγραφική μελέτη ποσοτικού χαρακτήρα. Ο πληθυσμός στόχος περιλάμβανε όλους τους εγγεγραμμένους ιατρούς στο ΓεΣΥ (Ν = 2.648). Εφαρμόστηκε μη τυχαία δειγματοληψία μέσω ηλεκτρονικής αποστολής ερωτηματολογίου αυτοαναφοράς σε όλα τα μέλη του Ιατρικού Συλλόγου Κύπρου. Συνολικά ανταποκρίθηκαν 429 ιατροί, αποδίδοντας ποσοστό απόκρισης 16,2%. Το ερωτηματολόγιο αξιολογούσε τέσσερις κλίμακες (Χρήση, Αποδοτικότητα, Ικανοποίηση, Σφαιρική Αποτίμηση) με πεντάβαθμη κλίμακα Likert. Η ανάλυση δεδομένων πραγματοποιήθηκε με SPSS v.26, χρησιμοποιώντας περιγραφική στατιστική, ανάλυση συσχετίσεων (Pearson r) και δοκιμές σημαντικότητας (F-test, ANOVA) με επίπεδο σημαντικότητας p < 0,05. Ελέγχθηκε η αξιοπιστία των κλιμάκων (Cronbach’s α > 0,80 σε όλες τις περιπτώσεις). Αποτελέσματα: Η μέση βαθμολογία της κλίμακας «Χρήση του ΗΦΥ για Κλινικά Θέματα στην Εργασία» είναι 50.9/100, τιμή που υποδεικνύει μέτριο βαθμό χρήσης λειτουργιών του ΗΦΥ από τους χρήστες. Οι μισοί από τους συμμετέχοντες κατέγραψαν βαθμολογία μεταξύ 21.5/100 και 84/100. Η ηλικία [rs(429)=-0.970, p<0.001] και η εργασιακή εμπειρία [rs(429)=-0.906, p<0.001] συσχετίστηκαν αρνητικά με τον βαθμό χρήσης των λειτουργιών του ΗΦΥ. Θετικά όμως συσχετίστηκαν η εξοικείωση με τη χρήση Η/Υ και ΤΠΕ [rs(429)= 0.701, p<0.001], η εκπαίδευση/ κατάρτιση σε σχέση με τον ΗΦΥ [rs(429)=0.477, p<0.001], η εξοικείωση με τη χρήση του ΗΦΥ [rs(429)=0.661, p<0.001] και η υποστήριξη από τον ΟΑΥ [rs(429)=0.357, p<0.001]. Ως προς τη μέση βαθμολογία της κλίμακας «Αποδοτικότητα στην Εξάσκηση των Καθηκόντων του Κλινικού Έργου κατά τη Χρήση του ΗΦΥ» αυτή είναι 57.4/100, τιμή που αποτυπώνει μέτριο βαθμό αποδοτικότητας των χρηστών του ΗΦΥ κατά την άσκηση του επαγγελματικού έργου τους. Οι μισοί από τους συμμετέχοντες κατέγραψαν βαθμολογία μεταξύ 23.6/100 και 94.4/100. Αρνητικά συσχετίστηκαν με τον αναφερόμενο βαθμό αποδοτικότητας οι παράγοντες ηλικία [rs(429)=-0.689, p<0.001] και η εργασιακή εμπειρία των χρηστών [rs(429=-0.642, p<0.001]. Όμως θετική υπήρξε η συσχέτιση των παραγόντων εξοικείωση με τη χρήση Η/Υ και ΤΠΕ [rs(429)=0.630, p<0.001], η εκπαίδευση/ κατάρτιση των χρηστών [rs(429)=0.508, p<0.001], η εξοικείωση με τη χρήση του ΗΦΥ [rs(429)=0.603, p<0.001] και η υποστήριξη από τον ΟΑΥ [rs(429)=0.532, p<0.001]. Από την άλλη πλευρά, η μέση βαθμολογία της κλίμακας «Ικανοποίησή από τον ΗΦΥ» είναι 53.1/100, τιμή που αντιπροσωπεύει μέτριο βαθμό ικανοποίησης των χρηστών από τη χρήση του ΗΦΥ. Οι μισοί από τους συμμετέχοντες κατέγραψαν βαθμολογία μεταξύ 38.3/100 και 73,3/100. Η ηλικία των χρηστών συσχετίστηκε αρνητικά με τον βαθμό ικανοποίησης [rs(429)=-0.394, p<0.001], όπως και η εργασιακή τους εμπειρία [rs(429)=-0.332, p<0.001]. Όμως όσο μεγαλύτερη είναι η εξοικείωση με τη χρήση Η/Υ και ΤΠΕ [rs(429)=0.398, p<0.001], η εκπαίδευση/ κατάρτιση [rs(429)=0.440, p<0.001], η εξοικείωση με τη χρήση του ΗΦΥ [rs(429)=0.072, p<0.001] και η υποστήριξη από τον ΟΑΥ [rs(429)=0.763, p<0.001], τόσο θετικότερος είναι ο βαθμός ικανοποίησης των χρηστών. Επιπλέον η μέση βαθμολογία της κλίμακας «Σφαιρική Αποτίμηση του ΗΦΥ» είναι 55,5/100, τιμή που αντανακλά μέτριο βαθμό γενικής αποτίμησης του ΗΦΥ από τους χρήστες. Οι μισοί από τους συμμετέχοντες κατέγραψαν βαθμολογία μεταξύ 36.1/100 και 77.8/100. Τόσο η ηλικία των ιατρών [rs(429)=-0.291, p<0.001], όσο και η εργασιακή τους εμπειρία [rs(429)=-0.234, p<0.001] συσχετίστηκαν αρνητικά με τον βαθμό σφαιρικής αποτίμησης του ΗΦΥ από τους χρήστες. Στον αντίποδα η μεγαλύτερη εξοικείωση με τη χρήση Η/Υ και ΤΠΕ [rs(429)=0.214, p<0.001], η προηγούμενη εκπαίδευση/ κατάρτιση σε σχέση με τον ΗΦΥ [rs(429)=0.417, p<0.001], η μεγαλύτερη εξοικείωση με τη χρήση του ΗΦΥ [rs(429)=0.053, p<0.001] και η τεχνική και οργανωτική υποστήριξη από τον ΟΑΥ [rs(429)=0.626, p<0.001], οδηγούν σε θετικό βαθμό σφαιρικής αποτίμησης του ΗΦΥ από τους χρήστες. Συζήτηση – Συμπεράσματα: Η μελέτη καταδεικνύει μέτριο βαθμό χρήσης, αποδοτικότητας, ικανοποίησης και σφαιρικής αποτίμησης του ΗΦΥ από τους ιατρούς στο πλαίσιο του ΓεΣΥ. Η τεχνολογική εξοικείωση, η εκπαίδευση και η τεχνική υποστήριξη αναδείχθηκαν ως οι σημαντικότεροι καθοριστικοί παράγοντες. Η περιορισμένη αποδοτικότητα, η έλλειψη ικανοποίησης και η μέτριου βαθμού χρήση του ΗΦΥ υπογραμμίζουν την ανάγκη ανασχεδιασμού των λειτουργιών, βελτίωσης της εργονομίας του συστήματος, καθώς και θεσμοθέτησης συνεχούς επιμόρφωσης των ιατρών. Το ποσοστό απόκρισης και η δειγματοληψία αποτελούν μεθοδολογικούς περιορισμούς, ωστόσο τα αποτελέσματα παρέχουν αξιόπιστες ενδείξεις για τη διαμόρφωση ανάλογων πολιτικών βελτίωσης της Ηλεκτρονικής Υγείας στην Κύπρο. Συνολικά, τα ευρήματα φανερώνουν ότι η επιτυχής εδραίωση του ΗΦΥ στο ΓεΣΥ προϋποθέτει τον ψηφιακό εγγραμματισμό των χρηστών, μέσω ενίσχυσης των ψηφιακών δεξιοτήτων τους, σταθερή τεχνική υποστήριξη και συμμετοχή όλων των επαγγελματιών υγείας. Η παρούσα μελέτη παρέχει πρωτογενή ερευνητικά δεδομένα για την Κύπρο και συνεισφέρει στη διεθνή βιβλιογραφία σχετικά με τη διαχείριση και αποδοχή των συστημάτων Ηλεκτρονικής Υγείας. Τέλος είναι σημαντικό να ακολουθήσουν και άλλες μελέτες σχετικά με τον ΗΦΥ στην Κύπρο, εμβαθύνοντας στους παράγοντες που μελετήθηκαν στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας.
Keywords: Ηλεκτρονικός Φάκελος Υγείας (ΗΦΥ); ΓεΣΥ; Κύπρος; Χρήση; Αποδοτικότητα; Ικανοποίηση