Χαρακτηρισμός των τύπων των εδαφών της Κύπρου σε καλλιέργειες ελιάς, πατάτας και άμπελου - Χριστοδούλου, Χρίστος (My University, 2025)
To έδαφος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στα οικοσυστήματα, στη γεωργία και τη συνολική λειτουργία του πλανήτη Γη. Το έδαφος απαντάται σε διάφορους τύπους και χρώματα, καθένα από τα οποία υποδηλώνει την σύνθεση, την γονιμότητα και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Ο προσδιορισμός του τύπου του εδάφους είναι καταλυτικής σημασίας για την γεωργία, τη διαχείριση της γης και την παρακολούθηση του περιβάλλοντος, Στην παρούσα μελέτη, συλλέχθηκαν 110 δείγματα εδάφους από ελαιώνες (n=60), αμπελώνες (n=35) και πατατοκαλλιέργειες (n=25), από όλη την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η ελιά καλλιεργείται σε αλκαλικά και μέσης σύστασης εδάφη. Επίσης, τα εδάφη στα οποία καλλιεργείται η ελιά χαρακτηρίζονται από χαμηλή ηλεκτρική αγωγιμότητα, ωστόσο παρουσιάζουν τις υψηλότερες τιμές οργανικής ουσίας από όλες τις υπόλοιπες καλλιέργειες. H πατάτα καλλιεργείται σε μέτρια έως ελαφρώς αλκαλικά εδάφη. Ενώ σε μερικές περιπτώσεις καλλιεργείται και σε ελαφριά (αμμώδη) εδάφη. Επιπλέον, τα εδάφη στα οποία καλλιεργείται η πατάτα, έχουν την υψηλότερη ηλεκτρική αγωγιμότητα από όλες τις καλλιέργειες ενώ ταυτόχρονα παρουσιάζουν πολύ χαμηλές τιμές οργανικής ουσίας. Το αμπέλι καλλιεργείται σε μέσης σύστασης και σε βαριά εδάφηενώ αρακτηρίζονται από μέτρια επίπεδα οργανικής ουσίας και ηλεκτρικής αγωγιμότητας. Τα επίπεδα υγείας των εδαφών που αναλύθηκαν έδειξαν ότι ποσοστό 37,5% χαρακτηρίζονται υγιή, ποσοστό 55,4% χαρακτηρίζονται μέτρια και ποσοστό 7,1% χαρακτηρίζονται υποβαθμισμένα. Κατα τη σύγκριση οργανισκής ουσίας σε σχέση με τον τύπο του εδάφους, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ιλυοαργιλώδη εδάφη παρουσιάζουν τις υψηλότερες τιμές οργανικής ουσίας ενώ τα πηλώδη εδάφη παρουσιάζουν τις χαμηλότερες τιμες οργανικής ουσία. Το ποσοστό οργανικής ουσίας ανα καλλιέργεια έδειξε ότι η ελιά και το αμπέλι κατέχουν τα υψηλότερα ποσοστά ενώ η πατάτα το χαμηλότερο με την ελιά και την πατάτα να δείχνουν στατιστικά σημαντικές διαφορές. Το pH των δειγμάτων εδάφους (98%) ήταν πάνω απο 8 γεγονός που κατατάσσει τα κυπριακά εδάφη στην κατηγορία αλκαλικά. Η ηλεκτρική αγωγιμότητα δεν παρουσίασε διαφορές ανάμεσα στους τύπους εδάφους ενώ παρουσίασε σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις καλλιέργειες. Οι υψηλότερες τιμές ηλεκτρικής αγωγιμότητας καταγράφηκαν σε πατατοκαλλιέργειες, ενώ οι χαμηλότερες τιμές καταγράφηκαν σε ελαιώνες (μέσος όρος 0,224 mS/cm). Τα δείγματα εδάφους αναλύθηκαν ως προς τον τύπο με τη χρήση της μεθόδου Μανσέλ (Munsell soil color book). Συνολικά χαρακτηρίστηκαν επτά κύριοι τύποι χρωμάτων με την πλειψοηφία των δειγμάτων να ανήκουν στο ανοικτό και σκούρο καφέ-γκρίζο. (dark grayish brown και light brownish gray) ενώ τα δείγματα απο την περιοχή των κοκκινοχωριών ανήκαν στις αποχρώσεις του κόκκινου. Συμπερασματικά, οργανική ουσία είναι υψηλότερη στους κυπριακούς ελαιώνες/αμπελώνες σε αντίθεση με τα πατατοχώραφα εξαιτίας της ενσωμάτωσης των κλαδευμάτων και ζιζανίων στο έδαφος, πράγμα το οποίο στην εντατική καλλιέργεια της πατάτας δεν υφίσταται, ενώ η ηλεκτρική αγωγιμότητα παρουσίασε υψηλότερες τιμές σε πατατοκαλλιέργειες στην περιοχή των κοκκινοχωρίων γεγονός που καταδεινύει την εντατική χρήση κοκκωδών λιπασμάτων καθώς και την εντατική καλλιέργεια της πατάτας.
Keywords: χρωματογραφία εδάφους; χαρτογράφηση; οργανική ουσία; pH; ηλεκτρική αγωγιμότητα; κοκκομέτρηση εδάφους; soil chromatography; mapping; organic matter; pH; electrical conductivity