Ορθή διαχείριση των οικοδομικών αποβλήτων με βάση τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της κυκλικής οικονομίας - Ελευθερίου, Ελευθέριος (Department of Civil Engineering and Geomatics, Faculty of Engineering and Technology, Cyprus University of Technology, 2021)
Το μοντέλο της κυκλικής οικονομίας αναπτύχθηκε ως επακόλουθο και με γνώμονα τις βασικές αρχές και την φιλοσοφία της Αειφόρου Ανάπτυξης, μέσα στα πλαίσια της ευρύτερης περιβαλλοντικής πολιτικής αλλά και της πίεσης που δέχεται ο πλανήτης από την παραγωγή και την ανεξέλεγκτη και χωρίς φειδώ κατανάλωση των φυσικών πόρων. Το βασικό οικονομικό μοντέλο παραγωγής που εξακολουθεί να χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα είναι το γραμμικό – ανοικτό μοντέλο «φτιάχνω – χρησιμοποιώ – απορρίπτω» που, με βάση την φιλοσοφία του, τα προϊόντα όταν φτάσουν στο τέλος της «ωφέλιμης τους ζωής» απορρίπτονται χωρίς να γίνεται καμία άλλη επεξεργασία. Κατά συνέπεια, η μετάβαση από το γραμμικό μοντέλο στο μοντέλο της κυκλικής οικονομίας προϋποθέτει μεγάλες αλλαγές στη φιλοσοφία, νοοτροπία και κουλτούρα της παραγωγής με εστίαση στην μείωση, επαναχρησιμοποίηση, επισκευή και ανακύκλωση των υλικών που θεωρούνται σήμερα ως απόβλητα. Θεμελιώδης αρχή της κυκλικής – πράσινης οικονομίας αποτελεί το γεγονός ότι τα «απόβλητα» μπορούν, εν δυνάμει είναι και πρέπει να μετατρέπονται σε χρήσιμες πρώτες ύλες. Σε διεθνές και τοπικό επίπεδο μέσα από σειρά μέτρων, κανονισμών και νομοθετημάτων, έχει ήδη προετοιμαστεί το έδαφος για αυτή την μετάβαση. Ο οικοδομικός κλάδος δεν μπορεί να αποτελεί εξαίρεση σε όλη αυτή την προσπάθεια, αφού αποτελεί κινητήριο και βασικό μοχλό στην ανάπτυξη της οικονομίας παρά τα όποια προβλήματα παρουσιάζονται διαχρονικά. Κατά την διάρκεια ζωής ενός οικοδομήματος, από την σύλληψη της αρχικής ιδέας, την ανέγερση, χρήση και κατεδάφισή του, παράγονται πολύ μεγάλες ποσότητες στερεών αποβλήτων που διαφοροποιούνται ως προς την σύσταση τους και τις τελικές ποσότητες προς διάθεση. Με βάση και τα πιο πάνω, δημιουργείται ένα μεγάλο περιβαλλοντικό αλλά και οικονομικό πρόβλημα που αφορά την διαχείριση και την προσπάθεια μείωσής τους. Τα απόβλητα από Αδρανή, Εκσκαφές, Κατασκευές και Κατεδαφίσεις, τα λεγόμενα Α.Ε.Κ.Κ, αποτελούν κατά βάρος και κατά όγκο το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής ποσότητας των στερεών αποβλήτων που είτε καταλήγουν σε Χώρους Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (Χ.Υ.Τ.Α), είτε απορρίπτονται ανεξέλεγκτα. Τα μοντέλα διαχείρισης και οι τρόποι επεξεργασίας και τελικής διάθεσης των Α.Ε.Κ.Κ παρουσιάζουν σήμερα μεγάλη ανάπτυξη εφαρμόζοντας έτσι την λεγόμενη πράσινη πολιτική. Η ορθή διαχείρισή τους καθώς και η επεξεργασία του επιμέρους κλάσματός τους, εστιάζεται στην μελέτη και ανάλυση όλων των φάσεων του κύκλου ζωής ενός έργου. Η επαναχρησιμοποίηση των υλικών που προέρχονται από την μέθοδο της επιλεκτικής κατεδάφισης αποτελεί τον βασικότερο τρόπο για αξιοποίησή τους με τελικό στόχο και σκοπό την ολιστική διαχείριση του προβλήματος που προκύπτει από την διάθεσή τους. Τέλος, η αειφορική προσέγγιση στον τρόπο διαχείρισης των οικοδομικών αποβλήτων αποτελεί βασικό εργαλείο περιβαλλοντικού σχεδιασμού που όταν εφαρμόζεται με την ορθολογική χρήση των υλικών έχει ως στόχο την εξοικονόμηση των φυσικών πόρων.
Keywords: Αειφόρος Ανάπτυξη; Κυκλική Οικονομία; Διαχείριση οικοδομικών αποβλήτων; Στρατηγικός Σχεδιασμός; Οικοδομική βιομηχανία; Ευρωπαϊκή Ένωση; Κυπριακή Δημοκρατία; Sustainable Development; Circular Economy; Construction waste management; Strategic Planning; European Union; Republic of Cyprus