Μη φαρμακευτική διαχείριση της επιθετικότητας σε άτομα με άνοια - Γιακουμή, Μαρία (q, 2021)
Εισαγωγή: Σύμφωνα με το Alzheimer Europe μέχρι στιγμής δεν υπάρχει συγκεκριμένη θεραπεία για τη νόσο Άνοια. Το πιο συχνό σύμπτωμα της νόσου είναι η επιθετικότητα και χαρακτηρίζεται δύσκολα διαχειρίσιμη από τους νοσηλευτές και τους φροντιστές των ατόμων με Άνοια . Η αντιψυχωτική φαρμακευτική αγωγή που συνήθως δίνεται για την επιθετικότητα έχει πολύ σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες και αναζητούνται νέοι τρόποι αντιμετώπισης με λιγότερες παρενέργειες. Στις μέρες μας υπάρχουν αρκετά υποσχόμενες μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις για την αποτελεσματική διαχείριση της επιθετικότητας σε άτομα με Άνοια. Θα ήταν μεγάλο όφελος για τους επαγγελματίες υγείας αλλά και τους οικογενειακούς φροντιστές αν τεκμηριώνεται επιστημονικά η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να εξετάσει τις μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις και την επιστημονική τεκμηρίωση της αποτελεσματικότητας τους, όπου επαγγελματίες υγείας και οικογενειακές φροντιστές, μπορούν να χειριστούν αποτελεσματικά την επιθετικότητα σε άτομα με Άνοια. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε αναζήτησή σε τέσσερις βάσεις δεδομένων Cochrane, PubMed, Cinahl και PsycInfo. Χρησιμοποιήθηκε ο συνδυασμός λέξεων κλειδιά: Alzheimer*, dementia, aggressiveness, problem behavior, danger behavior, offensive, irruptive, "nonpharmaco-therapeutic", non-pharmacological, nondrug, nonmedication, nonpharmaceutical interventions. Τα κριτήρια επιλογής είναι παρεμβατικές μελέτες, να έχουν χρησιμοποιηθεί άτομα με διάγνωση της νόσου Άνοιας με την αναφορά σε μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις, με κύρια έκβαση τη διαχείριση της επιθετικότητας. Αποτελέσματα: Η αναζήτηση κατέληξε σε εννέα μελέτες, κατά την περίοδο 2016-2021, που πληρούσαν τα προκαθορισμένα κριτήρια. Οι μη-φαρμακευτικές παρεμβάσεις που χρησιμοποιήθηκαν ήταν οι μουσικές συνεδρίες, η πολύ-αισθητηριακή διέγερση, η ομαδική προσωποκεντρική προσέγγιση, η σωματική άσκηση, η κατάλληλη θερμοκρασία και οι δραστηριότητες με ζώα μεμονωμένες ή συνδυαστικά. Στις επτά από τις εννέα μελέτες βρέθηκε ότι οι μη θεραπευτικές παρεμβάσεις που διερευνήθηκαν, παρουσίασαν σημαντική αποτελεσματικότητα όσον αφορά τη μείωση της επιθετικής συμπεριφοράς σε άτομα με Άνοια . Η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων αξιολογήθηκε με διάφορα εργαλεία, όπως το NPI, CMAI, MMSE και άλλα τα οποία αξιολογούσαν και άλλες παραμέτρους δευτερευούσης σημασίας για τις συγκεκριμένες μελέτες, όπως είναι η ποιότητα ζωής, η κατάθλιψη κλπ. Συμπεράσματα: Οι επαγγελματίες υγείας όπως και οι φροντιστές μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις παρεμβάσεις αυτές όπου ενδείκνυται με αποτέλεσμα την παροχή μίας περισσότερο στοχευμένης φροντίδας σε σχέση με την επιθετικότητα.
Keywords: Άνοια; Αλτσχάιμερ; Eπιθετική συμπεριφορά; Μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις; Συστηματική ανασκόπηση; Dementia; Alzheimer’s; Aggressive behavior; Non- pharmacological interventions; Systematic review