Ταφικά έθιμα στη Μεγάλη Ελλάδα (Magna Grecia) : ο τάφος του Βουτηχτή (tomba del Tuffadore) - Αλωνεύτης, Χρίστος (My University, 2024)
Η μεγάλη έξοδος των Ελλήνων από τη μητροπολιτική Ελλάδα άρχισε κατ΄ αρχήν μετά το τέλος του Τρωϊκού Πολέμου που τοποθετείται χρονικά γύρω στο 1200 π.Χ.. Περί τον 8ον αιώνα π.Χ. η έξοδος μαζικοποιήθηκε και οι άποικοι κατέκλεισαν τα παράλια της Μεσογείου κυρίως, αλλά επεκτάθηκαν επίσης και στη Μαύρη Θάλασσα. Η ιταλική χερσόνησος υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής ως χώρος εγκατάστασης γιατί αφενός προσέφερε τους μεγάλους σιτοβολώνες της Σικελίας και Ν. Ιταλίας, ενώ ταυτόχρονα τους παρείχε παρόμοιο κλίμα με της πατρίδας τους. Αυτό βοήθησε στον αποικισμό, όπως επίσης και το γεγονός ότι συνάντησαν ελάχιστη εχθρότητα από τους αυτόχθονες πληθυσμούς. Μεγάλος αριθμός πόλεων ιδρύθηκαν που έδωσε και το όνομα στη περιοχή (Μεγάλη Ελλάδα – Magna Grecia), ενώ ταυτόχρονα υπήρξε ώσμωση μεταξύ των αποίκων και των αυτόχθονων κατοίκων, όπως επίσης και η ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων με τους λαούς της Ν. Ιταλίας και ακόμη πιο πέρα. Οι σχέσεις αυτές αναπτύχθηκαν αρχικά με του Ετρούσκους αλλά και με τους Λουκάνιους (Σαμνίτες) σε λιγότερο βαθμό καθώς αυτοί ήταν πιο φιλοπόλεμοι. Η ελληνική επιρροή είναι προφανής αν κρίνει κάποιος από τα μνημεία που έχουν αφήσει πίσω τους, τα αμυντικά τείχη, τις πόλεις, τους δρόμους, τους ναούς και τους περίτεχνους τάφους. Η θέση της γυναίκας, στην αρχαιότητα, αναφορικά με τον ρόλο τους στη κοινωνία, στον οίκο και στην οικογένεια, στην Αθήνα (πράγμα που ίσχυε και σε άλλες πόλεις-κράτη, με εξαίρεση τη Σπάρτη), ο ρόλος αυτός ήταν υποτυπώδης και περιοριζόταν στα του οίκου της με τις εκεί ασχολίες όπως και με την ανατροφή των παιδιών. Η γυναίκα εξαρτιόταν απόλυτα από τον σύζυγο της και δεν είχε κανένα δικαίωμα όσον αφορά τη δημόσια ζωή. Ακόμη και στο πένθος η θέση της γυναίκας ήταν περιορισμένη εξαρτιόταν από τους άνδρες. Ο θρήνος, η θέση της γύρω από το νεκρό κατά την πρόθεση και στην εκφορά όπως και στην ταφή και τα διάφορα καθήκοντα της, ενώ ο ρόλος των ανδρών ήταν βασικός σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. Αυτός ο ρόλος ήταν τόσο στην προσέλευση, τη θέση, την ταφή, την ανέγερση του μνημείου το μέγεθος του οποίου υφίστατο σε νομοθετικούς περιορισμούς. Γενικά οι γυναίκες δεν μπορούσαν να πάρουν πρωτοβουλία σχετικά με τα πιο πάνω ζητήματα (συμπεριφοράς στο πένθος και στη ταφή) πλην ελαχίστων εξαιρέσεων, όπως στις περιπτώσεις της Κλυταιμνήστρας, της Αντιγόνης και της Μήδειας, όπου οι γυναίκες παίρνουν μόνες τους την πρωτοβουλία με ολέθρια αποτελέσματα. Σχετικά με τους ανακαλυφθέντες τάφους, οι ταφικές παραστάσεις που διακοσμούν το εσωτερικό τους, δεν ήταν μόνο διακοσμητικές αλλά μπορεί να κρύβουν και εσχατολογική σημασία. Η ανακάλυψη ενός τάφου που ονομάστηκε Tomba del Tuffadore, από το καθηγητή Mario Napoli στη πόλη Paestum (αρχαία Ποσειδωνία) στη Magna Grecia, Ν. Ιταλία, αφήνει στον ερευνητή πολλά ερωτηματικά. Ο τάφος, λάρνακα, ανήκει σε ένα νεαρό άνδρα ή έφηβο και είναι διακοσμημένος με παραστάσεις συμποσίου, στο εσωτερικό της λάρνακας ενώ η έσω επιφάνεια της πλάκας που τη σκεπάζει έχει διαφορετικές παραστάσεις που δίνουν και τη ονομασία στο μνημείο. Ένας νεαρός άνδρας βουτάει από απροσδιόριστο σημείο σε μια υγρή επιφάνεια, θάλασσα, λίμνη ή ποτάμι. Η κατάδυσή του, πιθανότατα, αποτελεί τη μετάβαση από αυτή τη ζωή στην επόμενη (αιώνια).
Keywords: Τάφος του Βουτηχτή; Γυναίκα στην Αρχαιότητα; Μεγάλη Ελλάδα; Ταφικά Έθιμα; Tomba del Tuffadore; Women in Antiquity; Magna Grecia; Funerary Customs