Βιοποικιλότητα άγριων μελισσών της Κύπρου - Βαρνάβα, Ανδρούλλα (Τμήμα Γεωπονικών Επιστημών, Βιοτεχνολογίας και Επιστήμης Τροφίμων, Σχολή Γεωτεχνικών Επιστημών και Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, 2014)
Οι άγριες μέλισσες (Hymenoptera: Apoidea) προσφέρουν τη σημαντική οικοσυστημική υπηρεσία της επικονίασης καλλιεργουμένων και αυτοφυών φυτών. Η παγκόσμια μείωση των πληθυσμών του κυριότερου εκτρεφόμενου είδους μέλισσας, του Apis mellifera, τονίζει τη σημασία της διατήρησης των πληθυσμών άγριων ειδών, προκειμένου να διασφαλιστεί η επικονίαση. Σκοπός της διατριβής είναι η δημιουργία μίας βάσης δεδομένων με πληροφορίες για τη χωροχρονική δραστηριότητα και τα ανθοφόρα φυτά που επισκέπτονται οι άγριες μέλισσες της Κύπρου. Γίνεται βιβλιογραφική ανασκόπηση της βιολογίας σημαντικών γενών αγρίων μελισσών, αναφέρονται οι κυριότερες απειλές που αντιμετωπίζουν στην Κύπρο και προτείνονται μέθοδοι διατήρησης της βιοποικιλότητας τους σε γεωργικές καλλιέργειες. Τα στοιχεία προέρχονται από τις εκτεταμένες δειγματοληψίες του εντομολόγου Γ. Μαυρομουστάκη κατά την περίοδο 1916-1957, που αποτελούν μοναδική λεπτομερή έρευνα για τη βιοποικιλότητα αγρίων μελισσών στην Κύπρο. Στη βάση δεδομένων www.wildbeesofcyprus.org καταχωρήθηκαν πέραν των 1000 καταγραφών, που αντιστοιχούν σε 237 είδη μελισσών και είναι ταξινομήσιμες κατά είδος μέλισσας, περιοχή και μήνα δραστηριότητας και είδος φυτού. Η δραστηριότητα των πλείστων ειδών επικεντρώνεται κατά την περίοδο της άνοιξης και του καλοκαιριού, αλλά κάποια είδη είναι δραστήρια κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους. Χωρικά η δραστηριότητα των άγριων μελισσών εκτείνεται από παραθαλάσσιες περιοχές της Λεμεσού μέχρι και σε μεγάλα υψόμετρα στην οροσειρά Τροόδους αλλά και του Πενταδακτύλου. Οι άγριες μέλισσες αναφέρθηκαν να επισκέπτονται πολλά διαφορετικά είδη φυτών, από δενδρώδεις μέχρι ποώδεις γεωργικές καλλιέργειες και αυτοφυή είδη, όπως ο κίστος και το θυμάρι. Αρκετά από τα είδη αγρίων μελισσών που υπάρχουν στην Κύπρο αναφέρονται στη βιβλιογραφία ως σημαντικά για την επικονίαση γεωργικών καλλιεργειών. Σημαντικές απειλές για τις άγριες μέλισσες στην Κύπρο αποτελούν η επέκταση των μονοκαλλιεργειών, η συχνή χρήση φυτοπροστατευτικών ουσιών και η καταστροφή φυσικών οικοτόπων. Η διατήρηση των πληθυσμών των αγρίων μελισσών απαιτεί την αύξηση της φυτικής βιοποικιλότητας σε γεωργικές καλλιέργειες προκειμένου να υπάρχουν εναλλακτικές πηγές τροφής, δημιουργία χώρων φωλεοποίησης και ειδικά μείωση των ψεκασμών με τοξικές φ. ουσίες.
Keywords: Hymenoptera: Apoidea; Apis mellifera; Βιοποικιλότητα